Avustralya’nın 16 yaş altı kişilere yönelik sosyal medya yasağı, hem ülke içinde hem de uluslararası alanda mercek altına alındı. – Kevin Rennie

Kevin Rennie’nin bu yazısı iilk olarak 17 Kasım 2025’de Global Voices‘de yayınlandı.

Birçok kişi kısıtlamaların iyi bir fikir olup olmadığını ve işe yarayıp yaramayacağını sorguluyor.

Uzun zamandır beklenen gençlerin sosyal medya kullanımını yasaklayan kanun Avustralya’da 10 Aralık 2025’te yürürlüğe girdi. Yasa tasarısı bir yıl önce parlamentodan geçtiğinde popülerlik kazanmıştı, ancak birçok Avustralyalı için de tartışmalı bir konu oldu. Birçok kişi uygulamanın işe yarayıp yaramayacağını ve olası zararlı istenmeyen sonuçlarını sorguluyor.

Şimdiye kadar Federal hükümet, e-Güvenlik Komiseri Julie Inman Grant’in yardımıyla on platformu belirledi: Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, Twitch, X ve YouTube. Bu sosyal medya şirketleriniin, 16 yaşın altındaki Avustralyalıların bu platformlarda hesap açmasını engellemek için makul adımlar atmaları gerekiyor.

WhatsApp ve Roblox, listede yer almayan uygulamalar arasında. Daha az bilinen Yope ve Lemon8 kullanıcı kazanıyor ancak inceleme altında ve kendi kendilerini değerlendirmeleri isteniyor. Yope bir fotoğraf paylaşım uygulaması. Lemon8 ise fotoğraf ve video içeriyor ve Instagram’ın potansiyel bir rakibi. Coverstar uygulaması ise kendini ‘yaratıcılık, pozitiflik ve güvenlik için tasarlanmış bir alan’ ve ‘DM yok, tacizci yok’ sloganıyla tanıtıyor.

Sosyal Medya Minimum Yaş (SMMA) kampanyasının seçim için 4 kriteri vardır:

• Hizmetin tek amacı veya önemli bir amacı, iki veya daha fazla son kullanıcı arasında çevrimiçi sosyal etkileşimi sağlamaktır.
• Bu hizmet, son kullanıcıların diğer son kullanıcılarla bağlantı kurmasına veya etkileşimde bulunmasına olanak tanır.
• Bu hizmet, son kullanıcıların hizmet üzerinde materyal yayınlamasına olanak tanır.
• Hizmet kapsamındaki materyallere Avustralya’daki son kullanıcılar erişebilir veya onlara ulaştırılabilir.

Yasaklar 16 yaşın altındaki tüm kullanıcılar için geçerlidir. Mevcut ve yeni hesapları olanlar yasaklanacaktır.

Yurtdışında büyük bir ilgi var. ABD Kongresi, e-Güvenlik komiserinin Adalet Komitesi’nde ifade vermesini istiyor. Komite başkanı Jim Jordan, hem Avustralya hem de ABD vatandaşı olan komiserin “fanatik” olduğunu iddia ederek ona bir mektup yazdı. Komiserin komite önünde ifade verip vermeyeceği bilinmiyor. Ayrıca Donald Trump’ın sosyal medya yasakları ve dijital ekonomiyi düzenleyen diğer yasalar nedeniyle misilleme yapabileceğine dair de iddialar var.

Gençlerin sesleri interneti adeta ele geçirdi. 14 yaşındaki Zoey, yasak karşıtı duruşuyla oldukça büyük bir takipçi kitlesi edindi. SBS News’in TikTok paylaşımı 1,6 milyondan fazla kişi tarafından izlendi. Zoey, ebeveynlerin çocuklarının hesaplarını yönetmelerine yardımcı olmaları gerektiğini savunuyor.

Cinsel şiddete karşı mücadele eden Teach Us Consent örgütü, hükümetin daha ileri gitmesini istiyor:

‘Bir zamanlar bizi birbirimize bağlayan sosyal medya akışları şimdi bizi birbirinden uzaklaştırıyor. Sosyal medya algoritmaları, genç erkeklerin akışlarını radikal kadın düşmanı içeriklerle doldurarak gerçek dünyada zarara yol açıyor.Avustralya Hükümeti’ni harekete geçmeye ve sosyal medya algoritmaları için isteğe bağlı onay özelliği getirmeye çağırıyoruz; böylece ekranlarımıza olumlu onay verebilir ve akışlarımızı istediğimiz zaman açıp kapatabiliriz.’

Yasakla ilgili paylaşımlar yapan hesapların çoğu platformlar tarafından kaldırılıyor, bu nedenle bu hesapların yorumları da silinecek.

Platformlar çeşitli yöntemlerle yaş doğrulaması yapmaya çalışıyor. Cam Wilson, Crikey’nin teknoloji muhabiri. Ne yazık ki Crikey ücretli bir içerik ancak kendisini Instagram’da takip edebilirsiniz; burada yasakla ilgili kapsamlı paylaşımlar yaptı. Kendisi ayrıca BlueSky’da da yer alıyor ve orada kısıtlamaları aşmak için kullanılan birçok yöntemden birini dile getirdi.

İnsan hakları ve ifade özgürlüğü hakkını gündeme getiren birçok sesin yanı sıra, yasağı durdurmak için yasal girişimler de oldu. Hükümete karşı açılan davalar arasında Reddit tarafından açılan bir dava ve iki genç tarafından açılan bir dava da bulunuyor. Her biri davalarını Yüksek Mahkemeye taşıyor.

ABC’nin Behind the News (BTN) programı, 10-13 yaş arası çocuklar için hazırlanmış bir haber programıdır. 2025 yılının son bölümü, gençlerin deneyimlerine ve görüşlerine odaklanmıştır. BBC’nin de benzer video haberleri burada mevcut.

AAP, teknoloji devlerinin kullandığı yaş doğrulama yöntemlerini ve itiraz süreçlerini, yüz taraması, kimlik ve banka kartı kontrolleri de dahil olmak üzere inceledi. Ayrıca yanlış tanımlama sorunlarını da gündeme getirdiler: “Yaş doğrulama kontrolleri başladığında teknoloji devlerinin çocukları yanlışlıkla yetişkin olarak tanımlayacağı endişesi artıyor…”

Leo Puglisi, 2019 yılında 11 yaşındayken YouTube’da 6 News’i kurdu. Kamu Yararına Gazetecilik Girişimi, yasak yürürlüğe girmeden önce Leo ile röportaj yaptı:

Puglisi, zararlı çevrimiçi içeriklerin, hesap açmadan veya ebeveynlerinin giriş bilgilerini kullanarak internette gezinen gençler tarafından hala görülebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Ayrıca, yasağın gençleri ana akım sosyal medyaya göre daha az denetlenen “yeraltı” platformlarına itme riskini taşıdığını düşünüyor ve Avustralyalıların yaş doğrulama için X ve Meta gibi şirketlere ne tür kişisel bilgiler vermek zorunda kalacakları konusunda endişeli.

6 News’in 2024 seçim muhabiri trans birey Maggie Perry, 7am podcast’inde Daniel James’e yasakla ilgili görüşlerini dile getirdi:

Bence bu birçok insana zarar verebilir. Binlerce çocuk yalnız kalacak, dezavantajlı duruma düşecek ve bir nevi çaresiz kalacak çünkü birçoğu zaten sosyal medyayı evleri gibi kullanıyor. Biliyorsunuz, insanlarla bağlantı kurabilecekleri bir yer. Dolayısıyla bu çocukların birçoğundan bunu kestiğinizde, bu çok şok edici ve hayatlarını çok alt üst edici olacaktır, özellikle de yüz yüze çok fazla arkadaşı olmayanlar veya toplumlarında biraz dışlanmış hissedenler için. Sosyal medya gerçekten çok önemli.

Tasmanya Üniversitesi’nden Joel Scanlan, The Conversation’da platformların nasıl daha güvenli hale getirilebileceğini ele aldı:

…tasarımla gelen güvenliğe ihtiyacımız var. Bu ilke, güvenlik özelliklerinin bir platformun temel mimarisine yerleştirilmesini gerektirir. Sadece erişimi engellemenin ötesine geçerek, platformun zararlı yolların var olmasına neden izin verdiğini sorgulamayı içerir.

…Platformlar, platformlarının nasıl zarara yol açabileceğini düşünerek ve koruma mekanizmaları oluşturarak günümüzde anlamlı değişiklikler yapmaya başlayabilirler.

Yasağın uygulanmasıyla ilgili ilk başlarda yaşanan, gençlerin kısıtlamaları aşması gibi sorunlar yetkilileri caydırmıyor:

Avustralya e-Güvenlik Komiseri Julie Inman Grant, gençlerin kısıtlamayı çoktan aşmakla övünmeleri üzerine, uyumluluk konusunda “uzun vadeli bir strateji izleyeceğini” açıkladı.

Son sözü mizaha bırakalım. Juice Media’nın Dürüst Devlet Reklamları, YouTube’da video izlemek için hesap gerekmediği için, platformdan yasaklanan 16 yaş altı kişiler tarafından da izlenebiliyor. İşte sosyal medya yasağına dair görüşleri:

10 Aralık’ta yürürlüğe girecek sosyal medya yasağıyla birlikte gençlerinize göz kulak olun. Onların altından halıyı çektik ve bazılarının yardıma ihtiyacı olacak. Bu yüzden lütfen çocuklarınızla konuşun ve hayatınızdaki gençlere karşı ilgili ve şefkatli olun. Birçok Avustralyalının, özellikle de ebeveynlerin bu yasağı desteklediğini biliyoruz. Çocuklarının sosyal medyada yaşadığı endişeler geçerli (biz de ebeveyn olarak bu endişeleri paylaşıyoruz) ve kesinlikle bir şeyler yapılması gerekiyor. Ancak çocuklarımız bundan daha iyisini hak ediyor; zararlarından kar elde eden sektörlere karşı – sadece büyük teknoloji şirketlerine değil, kumar ve fosil yakıt endüstrilerine de – karşı mücadele edecek liderleri hak ediyorlar. Bu yüzden bunu yapacak ve sadece çocuklarımızı değil, hepimizi, toplumlarımızı ve demokrasimizi koruyacak reformlar için baskı yapmaya devam edelim. Bunu başarabiliriz. Ama şu anda vermek istediğimiz ana mesaj şu: Yasak yürürlüğe girerken hayatınızdaki gençlere göz kulak olun.